Gabriela Zapolska „Moralność Pani Dulskiej” - „Moralność Pani Dulskiej” jako dramat naturalistyczny

„Zola w spódnicy” – tak nazywano Gabrielę Zapolską, aktorkę i pisarkę, która zafascynowana poglądami naturalistów przeniosła ich idee do literatury polskiej, w swoje dramaty, także w najbardziej znany jej utwór – „Moralność Pani Dulskiej”. Tragifarsa kołtuńska (podtytuł „Moralności...”), a więc utwór „słodko-gorzki”, został po raz pierwszy wystawiony w 1906 r. w Krakowie i chętnie grany jest do dziś. U Zapolskiej można dostrzec echa nie tylko Zoli, ale także mistrza dramatu naturalistycznego H. Ibsena,  który atakował mieszczańskie zakłamanie i chowanie prawdy za konwencjami rządzącymi w relacjach międzyludzkich.

Modelowy dramat naturalistyczny bierze pod lupę mały świat, w którym dzieją się rzeczy znane i codzienne. Światek ten to rzeczywiste środowisko życia bohaterów – to pudełko na ich lęki, poglądy, postawy i życiowe decyzje. U Zapolskiej osławione „cztery ściany” wyznaczają granice, poza które nie może wydostać się prawda o tym, co rzeczywiście dzieje się w miejscu „prania brudów”. Głównym celem dramatu naturalistycznego jest bowiem zdemaskowanie owej zawoalowanej konwencjami i schematami prawdy, często niezwykle brudnej i niewygodnej, która mogłaby doprowadzić do kompromitacji w oczach pozostałych członków społeczności, wytykania palcami, którego tak bardzo boi się Dulska. Dlatego też materiałem dramatu naturalistycznego są sytuacje, w...