Na stronie używamy cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich wykorzystywanie. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.
unikalne i sprawdzone wypracowania

Norma prawna - dyspozycja normy prawnej. Przykłady, opis, definicja

JUŻ 9902 WYPRACOWANIA W BAZIE!

Norma prawna jest najmniejszą całościową jednostką prawną (choć może być regulowana przez kilka jeszcze mniejszych przepisów prawnych, które jednak dotyczą często nie całości normy, ale jej poszczególnych fragmentów) – regułą, której przestrzeganie jest chronione poprzez sankcję ze strony aparatu państwowego. Norma prawna jest uchwalana przez konkretny, uprawniony do tego organ; prawie kontynentalnym wyłączność prawodawczą ma parlament.

Cechami charakterystycznymi norm prawnych jest ich ogólność (skierowanie do grupy rodzajowej adresatów, a nie do konkretnej jednostki) i abstrakcyjność (nie określa ona konkretnego czynu, ale powtarzalne zachowania, umożliwiające dopasowanie jej do danego zdarzenia; jest uniwersalna).

Każda norma prawna składa się z trzech podstawowych elementów. Są to: hipoteza, dyspozycja i sankcja. Hipoteza opisuje warunki danego czynu, sankcja dotyczy spodziewanych konsekwencji popełnienia danego czynu, natomiast dyspozycja (inaczej mówiąc – następnik) wskazuje na treść zachowania adresatów danej normy, jest związana z obowiązkami lub uprawnieniami danej osoby. To właśnie niedostosowanie się do obowiązku zawartego w dyspozycji może prowadzić do konkretnej sankcji.

Przykład dyspozycji normy prawnej można zaobserwować na przykładzie art. 784 kodeksu cywilnego: „Przewoźnik powinien zawiadomić niezwłocznie odbiorcę o nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia”. W normie tej (a właściwie w tym przepisie prawnym) słowo „przewoźnik” stanowi hipotezę, natomiast reszta jest dyspozycją, opisującą wymagane zachowanie przewoźnika.

Trzy główne elementy normy prawnej mogą być modyfikowane – i tak np. w normach zawartych w Kodeksie karnym dyspozycja normy połączona bywa z hipotezą. Przykładem może być art. 148 Kodeksu karnego: „Kto zabija człowieka, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 8, karze 25 lat pozbawienia wolności albo karze dożywotniego pozbawienia wolności”. W cytowanym artykule wyraźnie widać, że hipoteza (opis adresata i sytuacji) jest połączona z dyspozycją: „kto zabija człowieka” dotyczy zarówno opisu sytuacji, jak i popełnionego czynu zagrożonego sankcją (czyli dyspozycji).

Podobne wypracowania